شیمی دبیرستان  کرمان ناحیه 2

آتش‌بازی یا پیروتکنیک کاری تفریحی و نمایشی است که در برخی از کشورها در جشن‌ها و شادمانی‌ها انجام می‌گیرد. در برخی از کشورها مسابقات آتش‌بازی برگزار می‌شود و سازندگان و طراحان فشفشه می‌کوشند که با ایجاد شکل‌های ابتکاری و ترکیب رنگ‌ها و جلوه‌های ویژه انفجارهای تماشایی و نوینی بیافرینند. آتش‌بازی در چین پیشینه زیادی دارد و گواهی از آن در آثار مربوط به سلسله هان (پیش از میلاد مسیح) در دست است. اختراع باروت فن و هنر آتش‌بازی را گسترده‌تر کرد. در ایران آتش‌بازی‌هایی از سوی نهادهای حکومتی و شهرداریها در عیدها جشن‌های رسمی و مذهبی انجام می‌گیرد. در چهارشنبه سوری نیز مردم خود به آتش‌بازی می‌پردازند. آتش بازی در آغاز چینی ها اولین مردمانی بود که در قرن 7 میلادی توانستند "باروت" و مواد آتش بازی را اختراع کنند. چینی ها از این وسایل هم به منظور آتش بازی و همچنین به صورت سلاح در جنگ های خود استفاده می کردند. در طول سالهای بعد چینی ها انواع راکتها را نیز طراحی کرده و ساختند و از آنها نیز به دو منظور جشن و همچنین در میدان جنگ استفاده می کردند. در سال 1240 میلادی اعراب نیز به فن آتش بازی دست پیدا کردند. شخصی به نام "حسن الرماح" در نوشته های به جا گذشته از خود از وارد کردن راکت ها و وسایل آتش بازی از چین صحبت کرده است و در عین حال از این اسباب و لوازم به عنوان " گل های چینی " یاد کرده است. در قرن 17 میلادی با افزایش حجم روابط دول اروپایی با کشور چین ، گزارشات زیادی به دربارهای اروپایی در مورد زیبایی های آتش بازی در کشور چین رسید و باعث شد تا این مواد و مراسم به کشورهای اروپایی نیز وارد شود. در دنیای امروز کشورهای مختلفی به برگزاری مراسم آتش بازی می پردازند که به صورت مختصر به بعضی از این کشورها اشاره می کنیم

ژاپن                                                                                                                                                                                                                                                                           این کشور آسیایی از سال 1733 به این سو در فصل تابستان مراسم آتش بازی برگزار می کند. در این فصل در نقاط مختلف در خیابان های مشخصی از شهرهای این کشور مراسم های مختلف آتش بازی به وسیله متخصصین این امر برگزار می شوند و مردم ژاپن عمدتا با پوشیدن لباس سنتی این کشور یعنی کیمونو در این مراسم حضور پیدا می کنند. در این مراسم غذاها و نوشیدنی های سنتی کشور ژاپن نیز عرضه می شود.  

هندوستان

در این کشور از میانه های ماه اکتبر تا ماه دسامبر جشنی به عنوان " فستیوال نور " برگزار می شود که در طی آن مراسم آتش بازی نیز برگزار می شود. البته آتش بازی در این جشن بخش کوچکی از مراسم را به خود اختصاص داده است و آداب و رسوم بسیار دیگری نیز برای انجام این مراسم وجود دارد.

سنگاپور

در این کشور کوچک در جنوب شرق آسیا به مناسبت روز ملی این کشور به تاریخ 9 آگوست ، از سال 2004 میلادی به این سو مراسم آتش بازی برگزار می شود. این مراسم در نقاط مختلف این کشور توسط تیم های حرفه ای داخلی و خارجی برگزار می شود.

انگلستان

در سرتاسر جزیره بریتانیا نیز مراسم آتش بازی به صورت سالیانه برگزار می شود. این مراسم در کشور انگلستان در شب 5 نوامبر در سالگرد ترور نافرجام " جیمز اول " در سال 1605 برگزار می شود. مراسم آتش بازی در منطقه ساسکس در جنوب انگلستان نیز در 30 اکتبر هر سال برگزار می شود. بزرگترین مراسم آتش بازی در کشور ایرلند در شب هالوین برگزار می شود. باید تاکید کرد که در کشور ایرلند قوانین بسیار سختگیرانه ای در مورد مواد محترقه وجود دارد و متخلفین از این قوانین ممکن است تا سقف 10 هزار یورو نیز جریمه شوند. با نگاهی کوتاه به مراسم های آتش بازی که سالانه در جهان برگزار می شود می توان به این نکته پی برد که این مراسم در بسیاری از نقاط دنیا در شب یا شب های خاص و مشخصی صورت می گیرد و در زمان های دیگر سال شما به هیچ عنوان شاهد استعمال و استفاده از این گونه مواد نیستیم. مکان برگزاری این گونه مراسم و نمایش ها نیز کاملا مشخص بوده است و از قبل تمامی مردم از محل برگزاری مراسم و محدودیتهای خاص آن محل اطلاع دارند و می توانند برای آن برنامه ریزی انجا مدهند. در اکثر موارد مراسم آتش بازی توسط گروهای حرفه ای و مجرب و در حضور واحدهای پلیس ، آتش نشانی و امداد انجام می شود تا در صورت بروز هرگونه حادثه به سرعت به مصدومین کمک شود و از گسترش آسیبها جلوگیری شود. در نهایت امیدوار هستیم تا مردم خوب و با فرهنگ کشور ما و خصوصا جوانان عزیز این کشور هم با الگو گرفتن از سنتها و ارزشهای ملی و مذهبی خود سعی کنند تا این مراسم را هر چه بیشتر به شکل سنتی خود و به دور از مزاحمتها و خطرات متصوره به انجام برسانند.

ایران

در کشور ما ایران در شب چهارشنبه پایانی سال مراسمی با عنوان " چهارشنبه سوری " برگزار می شود. این مراسم یکی از قدیمی ترین رسوم ایرانی است که مربوط به آداب و آیین دین زرتشتی است. البته باید گفت که آتش زدن چند بوته و پریدن از روی آن به همراه خواندن اشعاری مربوط به این مراسم تنها بخش کوچکی از این مراسم است و بخش هایی دیگر نظیر: کوزه شکستن ، قاشق زدن و تهیه آش مخصوص این شب از دیگر رسومات مربوط به شب " چهارشنبه سوری " است. با کمال تاسف باید اعتراف کرد که در چند سال اخیر این رسم زیبا و پسندیده ایرانی دچار تحریف های بسیاری شده است و شهرهای کشور را در شب چهارشنبه سوری به مکانی ترسناک تبدیل می کند. استفاده از مواد محترقه که عمدتا با اسم مستعار " نارنجک " شناخته می شوند در چند سال اخیر باعث بروز موارد بسیاری از : نابینایی ، قطع عضو و حتی مرگ افراد مختلف شده است و خانواده های بسیاری را در آستانه سال نو داغدار کرده است. ابزارهای آتش‌بازی ایرانی در قدیم کوزه آتش فشان. نوعی وسیله آتش بازی و نورافشانی است که شامل یک کوزه گلی کوچک معمولا به ارتفاع بیست تا سی سانتی متر می شود که درون آن با مواد محترقه خاصی پر شده است. به هنگام روشن شدن، نور شدیدی شبیه به فشفشه از آن برای چند دقیقه خارج می شود. آفتاب مهتاب. که در بروجرد و نهاوند با عنوان پیاله مهتاب شناخته می شود ساختار و عملکردی شبیه به کوزه جنی دارد با این تفاوت که اندازه آن کوچکتر و شکل آن شبیه به یک پیاله یا کاسه کوچک است. تیر شهاب. که با عنوان موشک هم شناخته می شود نوعی ابزار آتش بازی است که شبیه به یک تیر چوبی به دارازی چهل تا پنجاه سانتی متر است. در نوک آن محفظه ای مقوایی حاوی مواد محترقه وجود دارد که با فتیله ای آتش زده می شود و در آسمان حرکت و نور شدیدی ایجاد می کند که بی شباهت به نور شهاب نیست. بسته به نوع و شکل بخش محترقه، موشک ها انواعی دارند از جمله موشک شاهی. قلم هفت رنگ. می توان آن را فشفشه سنتی ایرانی در نظر گرفت. کوزه جنی. ترکیب ترقه های مختلف است که در یک کوزه سفالی جمع آوری شده باشند و انفجار آنها صدای مهیبی ایجاد کند.   جالبترین بخشهای آتش بازی رنگهای خیره کننده آن است. نور سفید از اکسایش منیزیم و آلومینیوم فلزی در دمای بالا حاصل میشود و جرقه های درخشانی که در آتش بازی دیده میشود مشخصه مخلوط منیزیم و پرکلرات پتاسیم است. تولید رنگ زرد به راحتی توسط نمکهای سدیم امکانپذیر است. محلوطهای آتش بازی معمولا دارای سدیم در غالب ترکیبهایی که جاذب رطوبت نباشند، مانند کریولیت(Na3AlF6) میباشند. از اکزالات سدیم هم میتوان برای تولید رنگ زرد استفاده کرد. از نمکهای استرانسیم برای تولید رنگ قرمز استفاده میشود. مانند: نیترات استرانسیوم و کربنات استرانسیوم.  رنگ سبز توسط نمکهای باریم مانند Ba(NO3)2 ایجاد میشوند. رنگ آبی که در آتش بازیها بسیار کمیاب است از نشر نور از کلرید مس (I) در دمای پایین حاصل میگردد. اثرات ویژه : صدای زوزه: بنزوات پتاسیم یا سالیسیلات سدیم . جرقه های سفید: آلومینیوم، منیزیم، آلیاژ آلومینیوم و منیزیم، تیتان.  جرقه های طلایی: براده آهن- زغال . شعله سفید: فلزهای منیزیم و آلومینیوم.  دود سفید: مخلوط نیترات پتاسیم و گوگرد . دود رنگی: مخلوط کلرات پتاسیم، گوگرد و رنگ آبی   

جدول کامل:

نام نویسنده: امیر حسام 

نام خانوادگی: حاج محمدی

نام دبیر: آقای جعفری

کلاس : 202 امام خمینی (ره)

سال تحصیلی 92-91